De 'Atlas van de Japanse kampen' als reisgids gebruiken
Je staat op een plek waar vroeger een kamp was. Misschien in Bandung, Semarang of op Sumatra.
Het gras is groen, de bomen rustig. Maar jij wilt weten: waar stond het barak precies?
Waar was de poort? De 'Atlas van de Japanse kampen' is je kompas. Het is geen gewone kaart, maar een fijnmazig overzicht van alle kampen in Nederlands-Indië.
Met deze atlas in je hand verandert een weiland in een historische plek. Je ziet wat er was. Je voelt de plek. Dat maakt je reis naar Java of Sumatra onvergetelijk.
Wat is de 'Atlas van de Japanse kampen'?
De 'Atlas van de Japanse kampen' is een boekwerk met gedetailleerde kaarten en luchtfoto’s van kampen in Nederlands-Indië. Gemaakt door de Stichting Informatie Wereldoorlog Twee (SIW) en andere archiefspecialisten. Elke pagina toont een kamp, met schaal 1:10.000 of 1:5.000.
Je ziet barakken, omheiningen, wachttorens en ziekenzalen. De atlas dekt Java, Sumatra, Bali en de kleinere eilanden.
Het is geen toeristenkaart, maar een historisch document. Je koopt hem via de SIW-webshop, bij boekhandel Indische Zaken in Den Haag, of via de ANWB-winkel.
Een exemplaar kost tussen €45 en €65, afhankelijk van de uitgave. Waarom is dit belangrijk? Omdat herdenken meer is dan een standbeeld.
Je wilt de plek voelen. De atlas geeft je die context.
Zonder blijf je rondlopen met een vaag idee. Met de atlas sta je op de exacte plek waar een barak stond. Je kunt je voorstellen hoe het was: de hitte, de geur, de geluiden. Zo wordt je reis een ontmoeting met het verleden.
Hoe gebruik je de atlas op reis?
Begin thuis. Blader door de atlas en kies je kampen.
Voor Java: kamp Tjimahi bij Bandung, kamp Semarang, kamp Malang. Voor Sumatra: kamp Bukittinggi, kamp Padang.
Voor Bali: kamp Singaraja. Print de kaart op A4 of A3. Neem een potlood en liniaal mee.
Op de plek zelf vergelijk je de kaart met het huidige straatbeeld. Herken je de oude weg, de rivier, de spoorlijn?
De atlas toont luchtfoto’s uit 1944-1945. Die helpen je om oude contouren te zien. Gebruik een GPS-app zoals Gaia GPS of Maps.me. Zet de kaartlagen uit de atlas erop.
Zo navigeer je naar de exacte plek. Neem een notitieboekje mee.
Schrijf wat je ziet, voelt en denkt. Neem een kompas om oriëntatie te houden. De atlas is je gids, maar jij bepaalt het tempo. Neem de tijd.
Soms is een plek veranderd in een woonwijk. Soms staat er een fabriek.
Soms is het nog groen. De atlas helpt je om dat te begrijpen.
Varianten en modellen: welke atlas kies je?
Er zijn verschillende edities. De basisatlas van de SIW (2015) kost €49,95.
Bevat 120 kaarten van kampen op Java en Sumatra. De uitgebreide editie (2020) kost €62,50.
Bevat 200 kaarten, plus luchtfoto’s en kampstatistieken. Voor Bali en kleinere eilanden is er een aparte special, €29,95. Koop je de set van drie, dan betaal je €120, inclusief verzending in Nederland. Voor reizigers die ook archiefonderzoek doen, is er de digitale versie via de SIW-website: €35 per jaar.
Die kun je offline downloaden op je tablet. Je kunt de atlas combineren met andere hulpmiddelen.
Het boek 'Kampkaarten Java' van de ANWB (€25) geeft extra historische routes. De 'Herdenkingsreisgids Nederlands-Indië' van RootsReizen (€19,95) voegt praktische tips toe voor bezoeken aan erevelden. Voor expeditiecruises langs Sumatra’s kust is er een speciale kaartset van €55, met kampen die alleen per boot bereikbaar zijn.
Kies wat bij je reis past. Wil je snel, kies de basisatlas. Wil je diep, kies de uitgebreide editie.
Praktische tips voor je reis
- Neem de atlas in je handbagage. Het is een zwaar boek, maar het mag mee in het vliegtuig.
- Plan je route per dag. Bezoek maximaal twee kampen per dag. Meer is te veel.
- Combineer met een lokale gids. Vraag naar een gids die Nederlands spreekt en de geschiedenis kent. Kosten: €40-€60 per dag.
- Neem water en zonnebrand mee. De meeste kampen zijn onoverdekt.
- Respecteer de plek. Geen lawaai, geen afval. Sommige kampen zijn nog in gebruik als woonwijk.
“De atlas gaf me de plek terug. Ik voelde de barakken onder mijn voeten.”
Een reiziger vertelde dat hij na een bezoek aan kamp Tjideng rust vond. Hij had de atlas bij zich, vergeleek de kaart met de luchtfoto en vond de plek van de keuken.
Dat gaf hem een gevoel van verbinding. Zoiets kan jou ook overkomen. Je hoeft geen expert te zijn. Je hoeft alleen maar de atlas mee te nemen en te kijken.
Laatste gedachten
De 'Atlas van de Japanse kampen' is meer dan een boek. Het is een venster op een verleden dat nog leeft. Begrijp de impact van de Japanse capitulatie op de Indische bevolking en je reis wordt rijker.
Je ziet niet alleen een monument, maar de plek zelf. Je voelt de geschiedenis in je handen.
Koop de atlas, plan je route, en ga op pad. Op Java, Sumatra of Bali.
Of combineer het met een expeditiecruise langs de kampen aan de kust. Wat je kiest, de atlas helpt je om te zien, te voelen en te herdenken, ook als je denkt dat alle sporen van de kampen nog zichtbaar zijn.