Het boeken van binnenlandse vluchten in Indonesië: Veiligheid en betrouwbaarheid

Je staat met je voeten in het rode Javaanse zand. Je bent net langs het oude familiekerkhof in Semarang gelopen, waar de verhalen van je overgrootouders bijna tastbaar zijn.

Nu staat de volgende stap op de planning: vanuit Jakarta door naar de koffieplantages van Oost-Java. De afstanden in Indonesië zijn enorm.

De trein is prachtig, maar tijdrovend. De binnenlandse vlucht is je beste vriend, maar je hoort ook de verhalen. Is het veilig? Is het betrouwbaar? Laten we dat even rustig uitzoeken, alsof we aan de keukentafel zitten met een bak koffie.

Veiligheid: de harde cijfers versus het gevoel

Eerst even de feiten op een rij, zonder dat je in slaap valt. De Indonesische luchtvaart heeft een bewogen geschiedenis, maar de laatste jaren is er een gigantische sprong voorwaarts gemaakt.

De Europese Unie heeft alle grote Indonesische maatschappijen, zoals Garuda Indonesia, Sriwijaya Air en Lion Air, weer veilig bevonden. Ze vliegen dus gewoon in Europa, en dat zegt wat. De controle op onderhoud is strenger geworden en de training van piloten is verbeterd.

Toch blijft het een beetje een kwestie van vertrouwen en gezond verstand.

Kies je voor een vlucht met een ATR 72-600 toestel van Garuda of Lion Air, dan zit je vaak goed. Dit type toestel is modern en specifiek gebouwd voor de kortere landingsbanen die je hier vaak vindt. Kijk ook naar de leeftijd van de maatschappij. Nieuwere spelers op de markt, zoals Batik Air (een dochteronderneming van Lion Air), investeren vaak in splinternieuwe vloten om hun reputatie op te bouwen.

Ze moeten wel, om te concurreren met de gevestigde namen. Een concrete tip: check het registratienummer van het vliegtuig op een site als Planespotters.net.

Als je ziet dat het toestel pas een paar jaar oud is, schept dat een heel ander gevoel dan eentje uit 1998. Voor je rootsreis wil je natuurlijk gewoon veilig aankomen bij het oude familiehuis.

Betrouwbaarheid: begrijpen waarom je vlucht vertraging heeft

Hier wordt het echt interessant, want betrouwbaarheid in Indonesië betekent iets anders dan in Nederland.

In Nederland is een vlucht die 10 minuten later vertrekt al een 'vertraging'. In Indonesië kan een vlucht van Jakarta naar Denpasar (Bali) zomaar 2 uur later vertrekken. Waarom? Het weer.

Vooral in het regenseizoen (oktober tot april) ontstaan er 's middags enorme onweersbuien boven Java en Sumatra. De luchtvaartmaatschappijen wachten liever even tot het onweer is getrokken, en dat is op zich een goed teken. Daarnaast is er het fenomeen 'vliegroute congestie'. De luchtruimte boven Java is een van de drukste ter wereld.

Er zijn maar een beperkt aantal 'snelwegen' in de lucht. Als er ergens een technisch mankement is of een storm, ontstaat er een file van vliegtuigen die allemaal moeten wachten.

Je bent dus niet de enige. Voor een expeditiecruise vanuit Bali naar de eilanden in het oosten, is het verstandig om een dag extra buffer in te plannen. Vlieg je vanuit Surabaya naar Larantuka voor je cruise?

Reken erop dat je vlucht vertraagd kan zijn. Boek dus niet je transfer naar de haven vlak na je aankomsttijd.

De betrouwbaarheid van de budgetmaatschappijen is de afgelopen jaren enorm verbeterd, maar er zit wel een verschil in.

Garuda Indonesia (de nationale luchtvaartmaatschappij) heeft de minste annuleringen. Lion Air en Sriwijaya Air zijn goedkoper, maar hebben vaker last van vertragingen door onderhoud of logistieke issues. Het is een afweging: wil je zekerheid of wil je €30,- besparen?

De jungle van maatschappijen: wie vliegt waarheen?

Stel, je wilt vanuit Jakarta naar Yogyakarta om het Kraton-paleis, de oude familiegraven of voormalige christelijke enclaves te bezoeken. Dan heb je opties.

Garuda Indonesia vliegt meerdere keren per dag en landt op de grote luchthaven Adisumarmo.

Sriwijaya Air en Batik Air doen hetzelfde. De prijs voor een enkele reis ligt tussen de €40 en €70, afhankelijk van hoe ver van tevoren je boekt. Het is een korte vlucht van ongeveer 50 minuten, dus het comfortverschil is beperkt.

Wil je van Java naar Sumatra, bijvoorbeeld van Jakarta naar Padang om de Minangkabau-cultuur te ervaren? Dan heb je vaak een overstap nodig, of je neemt een directe vlucht van Batik Air of Lion Air.

Dit zijn vaak Boeing 737-toestellen. De prijzen liggen hier hoger, rond de €60-€90. Let op: sommige vluchten naar Sumatra landen op Medan of Padang, maar de regionale vliegveldjes (zoals die bij Bukittinggi) zijn klein. De vluchten daarheen worden vaak uitgevoerd met turboprop-vliegtuigjes (ATR 72).

Die zijn prima, maar het boardingproces is vaak minder gestructureerd. Gewoon relaxed blijven.

Een specifieke niche voor de avonturiers: vluchten naar de Molukken of Papoea. Vanuit Makassar of Ambon gaat er een vliegtuigje naar plekken waar je bijna niet komt met een expeditieboot. Deze vluchten worden soms uitgevoerd door kleinere maatschappijen.

De betrouwbaarheid hangt hier 100% af van het weer en de dag. Boek deze tickets nooit online, maar regel dit ter plekke via een lokale reisagent die de situatie kent. De kosten kunnen variëren van €80 tot €150 voor een enkele reis, omdat er weinig concurrentie is.

Praktische stappenplan: van boeken tot boarden

Het boeken zelf is het makkelijkste deel. Gebruik een vergelijkingssite zoals Skyscanner of Kayak.

Die geven vaak een goed overzicht van de prijzen. Zodra je een vlucht hebt gevonden, ga je naar de site van de maatschappij zelf. Waom?

Omdat je bij de budgetmaatschappijen vaak een 'online check-in bonus' krijgt van 5-10 kg ruimbagage. Als je via een derde partij boekt, moet je daar vaak extra voor betalen. Je bent je geld en je zenuwen kwijt.

Bij het inchecken gelden strenge regels voor gewicht. In Nederland mag je vaak 23 kilo hebben, in Indonesië is 20 kilo de standaard bij de prijs inbegrepen.

En ze zijn streng. Je tas wordt overal gewogen, zelfs je handbagage. Als je zware spullen meeneemt (zoals een oude typemachine of archiefmateriaal), weeg dit thuis al. Betaal de kilo's die je te zwaar bent online bij, dat is de helft goedkoper dan op de luchthaven.

Een typisch Indonesisch fenomeen: de 'indeling' van het vliegtuig. Bij budgetmaatschappijen betaal je vaak extra voor een stoel naar keuze.

Wil je naast je reisgenoot zitten? Dan kost dat €3 tot €8 per stoel. Doe dit meteen bij het boeken.

Doe je het niet, dan word je automatisch ingedeeld. Vaak komen families met kinderen en jongeren aan boord en zit je zomaar naast een groep die luidruchtig is.

Voor een rustige reis naar je roots is dat minder fijn. Een stoel bij de nooduitgang heeft beenruimte, maar je moet wel de taal spreken om eventueel te helpen. Een stoel voorin (row 1 of 2) is vaak het comfortabelst en rustigst.

Als je eenmaal bent geland, is het vaak een chaos bij de bagageband. Vooral op kleinschalige vliegvelden zoals in Banyuwangi of Surabaya. Blijf rustig.

Als je koffers niet komen, loop dan naar de servicebalie van de maatschappij.

Ze spreken daar over het algemeen minder goed Engels, maar met een beetje geduld en handen en voeten kom je er wel. Een vertaaltje op je telefoon helpt enorm. Het hoort erbij, het is onderdeel van de reis. Mocht u na uw thuiskomst nog vragen hebben voor uw gids, dan is dat uiteraard geen enkel probleem.

Tot slot, een gouden tip: download de app van de maatschappij waarmee je vliegt. Daarop krijg je de meest actuele informatie over gate-wijzigingen of vertragingen.

De borden op de luchthaven kloppen niet altijd. De app is je beste vriend. En vergeet niet: een vlucht van €50 is een geweldige manier om in een paar uur tijd van de koloniale sfeer van Batavia naar de tempels van Borobudur te reizen. Zolang je maar weet hoe het werkt, bijvoorbeeld door bij aankomst op Soekarno-Hatta een lokale simkaart aan te schaffen.