Het vinden van de oude 'Sociëteit de Concordia' gebouwen

Je staat op het punt om iets te vinden wat bijna vergeten is. Iets wat ooit het hart was van een stad, maar nu verdwenen lijkt.

De oude Sociëteit de Concordia. Misschien herken je de naam van oude brieven van je opa of oma.

Of je bent in Batavia (nu Jakarta) geweest en hebt gefietst door de oude wijk Kota. Je ziet prachtige koloniale gebouwen. Maar waar was die beroemde sociëteit?

Het voelt als een schat zoeken. Een queeste naar een plek vol verhalen over dans, politiek en ontmoetingen in de tropen. Vinden is niet alleen een gebouw zien. Het is de sfeer voelen.

De plek waar vroeger de elite van Nederlands-Indië bij elkaar kwam. Tegenwoordig is het een mix van moderne stad en verleden.

Sommige delen zijn prachtig gerestaureerd. Andere zijn verborgen achter nieuwe muren.

In deze gids neem ik je mee. We gaan op pad om de sporen te vinden. Niet alleen in Jakarta, maar ook in je eigen familiegeschiedenis.

Waarom zoeken naar de Concordia?

De Sociëteit de Concordia was veel meer dan een clubhuis. Het was hét symbool van de macht en de cultuur in Batavia.

Denk aan grote balzalen, witte jurken en uniformen. Hier werden gouverneurs benoemd, handel besproken en gelachen tot diep in de nacht. Het was de place to be.

Als je de Concordia vindt, vind je een stukje van het fundament van Nederlands-Indië. Het is de sleutel tot begrip van hoe het leven daar was.

Voor een rootsreiziger is dit emotioneel goud. Stel je voor dat je opa hier heeft gedanst of je oma hier haar eerste man heeft ontmoet.

De muren hebben verhalen. Tegenwoordig is de sfeer anders. De gebouwen staan in een drukke, warme megastad. Sommige zijn verlaten. Andere zijn omgetoverd tot trendy cafés of banken. Zoeken naar de Concordia is een manier om je af te vragen: "Hoe is het verleden hier verwerkt?" Het is een speurtocht die je helpt om je eigen plek in deze geschiedenis te vinden.

De kern: Waar stond de Sociëteit?

Het antwoord op de vraag "Waar?" is ingewikkeld. De Concordia had namelijk twee gezichten.

De Eerste Concordia stond aan het Waterplein (nu Lapangan Banteng). Dit was in de beginjaren. Later, rond 1913, verhuisde de sociëteit naar een nieuw, groter gebouw aan het Wilhelminaplein (nu Lapangan Merdeka).

Dit tweede gebouw was een monument. Met een enorme zuilenstructuur en een terras waar je u tegen zegt.

Veel mensen die de geschiedenis kennen, zoeken naar dit gebouw. De plek aan het Wilhelminaplein is nu druk verkeer en parkeren. Als je nu in Jakarta bent, loop je er zo voorbij.

Het is nu het kantoor van de bank BNI (Bank Negara Indonesia). De architectuur is nog zichtbaar, maar je moet goed kijken.

De authentieke details zijn deels verdwenen onder moderne toevoegingen. Om het echt te vinden, moet je weten wat je zoekt.

Je moet de oude plattegronden van Batavia erbij pakken en vergelijken met de huidige straten. Een bezoek aan de oude stadhuisgebouwen is een uitdaging voor elke heritage tourist.

Stap 1: Archiefonderzoek vanuit Nederland

Je hoeft niet meteen in het vliegtuig te stappen. De zoektocht begint op zolder of in het archief.

De Concordia is vastgelegd in talloze boeken en kranten. Blader door het "Indisch Familie Archief" of zoek online in de "Delpher" kranten.

Zoek naar foto's van het Wilhelminaplein. Kijk naar de hoek van het gebouw. Welke kant stond het op? Dit geeft je een mentale kaart.

Je bouwt het gebouw virtueel op voordat je het in het echt ziet.

Een specifieke tip: zoek naar de verhalen over de sloop. In de jaren 50 en 60 veranderde Jakarta ingrijpend. Veel Indische Nederlanders vertrekken en de gebouwen vervielen of werden afgebroken.

Proeer te vinden wat er precies gebeurd is met het Concordia-gebouw. Werd het gesloopt of verbouwd?

Deze details bepalen wat je vandaag de dag kunt zien. Soms is het antwoord: "Er staat nu een compleet ander gebouw." Dat is soms teleurstellend, maar het hoort bij het verhaal.

Stap 2: Op locatie in Jakarta (Kota)

Als je in Jakarta bent, ga je naar het oude centrum. De hitte is voelbaar, de scooters zoemen voorbij.

Je begint je tocht bij het BNI-gebouw. Loop eromheen. Kijk naar de vorm van het dak en de oude muren die misschien nog verborgen zijn. Vraag lokale bewoners naar "Gedung BNI lama" of de plek van de oude sociëteit.

Soms weten ouderen nog verhalen. Het is niet meer het Wilhelminaplein van weleer, maar als je de sfeer van de oude postkantoren in de archipel proeft, voelt de energie hier toch anders.

Als je de plek van de Eerste Concordia (Waterplein) bezoekt, is de sfeer nog anders. Dit gebied is nu een druk verkeersknooppunt. Het is moeilijk voor te stellen dat hier ooit een sociëteit stond.

Toch is het goed om hier even stil te staan. Pak een taxi of ga lopen.

Voel de drukte en bedenk: hier begon het allemaal. Het contrast tussen toen en nu is hetgeen wat de reis de moeite waard maakt.

Het is tastbare geschiedenis.

Alternatieven: De Concordia in andere steden

Wist je dat er meerdere Concordia's waren? In bijna elke grotere stad in Nederlands-Indië was een afdeling.

Ze waren niet allemaal even groot als die in Batavia, maar ze waren belangrijk.

In Semarang was er een Sociëteit De Concordia, vaak verbonden aan de Chineese gemeenschap en de handel. In Soerabaja was er ook een. Deze gebouwen zijn vaak beter bewaard gebleven dan die in Jakarta.

Ze zijn soms nog in gebruik als museum of cultureel centrum. Als je een rootsreis maakt naar Java, is het slim om deze steden op te nemen in je reisplan.

Bezoek de "Sociëteit de Concordia" in Semarang, die nu het "Gedung Sociëteit" heet. Dit gebouw is prachtig gerestaureerd. Benieuwd naar de toekomstplannen voor de oude binnenstad? Je kunt er soms naar binnen voor een concert of een diner. De kosten voor een bezoek zijn laag, vaak gratis of een kleine donatie van €5,- tot €10,-.

Het voelt alsof je terugstapt in de tijd. Dit is hoe heritage tourism hoort te voelen: levendig en toegankelijk.

Praktische tips voor je speurtocht

Hier zijn een paar concrete dingen om mee te nemen: Onthoud dat het vinden van de Concordia niet altijd betekent dat je een perfect gebouw ziet.

• Goede schoenen: De stoepen in Jakarta zijn hobbelig. Draag dichte schoenen waar je goed op kunt lopen.
• Water en zonnebrand: De hitte is intens. Neem minimaal 1 liter water per persoon mee. Smeer je elke 2 uur in.
• Offline kaart: Internet is niet overal even stabiel. Download een offline kaart van Jakarta (zoals Maps.me) met de oude namen erop.
• Respect: Sommige gebouwen zijn nu kantoren of woningen. Blijf netjes op straat en kijk niet door ramen naar binnen.

Soms is het genoeg om gewoon op de juiste plek te staan. Adem de lucht in. Kijk naar de zon op het plein. En bedenk dat je op een plek staat die ooit het middelpunt was van de wereld voor duizenden Nederlanders en Indische mensen.

Dat gevoel, dat neem je mee naar huis. En dat is meer waard dan een foto van een gebouw.