Hoe u een wasserij (Laundry) vindt en wat de kosten zijn

Je staat in Jakarta, na een lange vlucht. Je tas zit vol met kleding die na drie dagen rondstruinen door de historische wijk Kota en een bezoek aan het Arsip Nasional nu wel een wasbeurt kan gebruiken.

Of je bent net aangekomen in Yogyakarta, na een indrukwekkende ontmoeting met een familielid dat je via een archiefonderzoek hebt gevonden. Je wilt er weer fris en fruitig uitzien voor je volgende herdenkingsreis naar Borobudur. Waar vind je nu een goede wasserij, en wat kost dat eigenlijk? Geen zorgen, ik leg het je uit alsof je net bij me aan tafel zit.

De lokale opties: warung en straatwasser

Als je echt wilt opgaan in de lokale cultuur tijdens je rootsreis, dan kies je voor de 'laundry warung'. Dit zijn de kleine, onafhankelijke wasserijtjes die je overal vindt, vaak gerund door een familiesamenleving.

In steden als Bandung of Surabaya zie je ze vaak meteen: een paar plastic wasbakken, een waslijn vol kleurige kleding en een stapel strijkgoed.

Je kunt je kleding per kilo of per stuk aanbieden. De meeste reizigers kiezen voor de kilo-prijs, dat is het voordeligst. De kwaliteit kan verschillen.

De een spoelt beter uit dan de ander. Vraag dus even rond bij andere reizigers of je guesthouse of hotel wat hun ervaring is.

Een kleine tip: markeer je kleding met een wasknijper of een stukje tape met je naam. In de drukte van een wasserij kan er weleens iets kwijtraken of verward raken met andermans spullen. Je wilt je favoriete batikhemd niet kwijtraken. De kosten voor deze lokale wasserijen zijn zeer concurrerend.

In 2024 betaal je ongeveer €2,00 tot €4,00 per kilo. Afhankelijk van de regio.

In toeristische gebieden als Ubud (Bali) of in de buurt van het Kraton in Yogyakarta kan het iets duurder zijn, richting de €5,00 per kilo. Wassen en drogen zit hier vaak bij inbegrepen. Strijken is meestal een kleine extra, zo'n €0,50 per stuk.

De hotel- en guesthouse service

Veel van de guesthouses en hotels die je via je rootsreisorganisatie boekt, bieden ook een wasservice aan.

Dit is het gemakkelijkst. Je legt je was in een zak, hangt het aan de deur of geeft het af bij de receptie.

De volgende dag (of soms dezelfde dag) ligt het weer netjes gevouwen op je bed of in je kamer. Ideaal als je weinig tijd hebt of als je net een lange expeditiecruise achter de rug hebt en je kleding toe is aan een grondige reiniging. De service is top, maar de prijs is vaak een stuk hoger. Je betaalt voor het gemak.

De tarieven variëren enorm, afhankelijk van de klasse van je accommodatie. Een eenvoudig guesthouse in Solo zal minder rekenen dan een vijfsterrenhotel in Jakarta.

Let wel op: veel hotels rekenen een minimumbedrag, zelfs als je maar één of twee shirtjes wilt wassen. Het is dus voordeliger om je was even op te sparen. Voor een budget guesthouse (losmen) betaal je ongeveer €5,00 tot €8,00 per kilo.

In een middenklasse hotel loopt dit op naar €10,00 tot €15,00 per kilo. In de duurste hotels en resorts betaal je al snel €20,00 of meer per kilo.

Een kostenoverzicht per tier

Daar komt soms nog 21% btw (in Indonesië PPN genoemd) en een servicecharge van 10% bovenop.

Een simpele was van 3 kilo kan dan zomaar €35,- kosten. Laten we de kosten eens op een rijtje zetten. Stel, je bent drie weken op reis en je hebt ongeveer 15 kilo wasgoed verzameld.

• Budget (Lokale wasserij/warung): 15 kg x €3,00 = €45,00. Je moet je was wel zelf ophalen en brengen, en je kleding kan wat kreukelig zijn. Maar het is goedkoop en je steunt de lokale economie direct.
• Midden (Guesthouse service): 15 kg x €7,00 = €105,00. Veel gemak, je hoeft de deur niet uit. De kwaliteit is over het algemeen netjes en je kleding is goed gestreken.
• Premium (Hotel service): 15 kg x €20,00 = €300,00. Dit is voor als je in luxe verblijft en geen omkijken wilt hebben naar je was. De service is perfect, maar de prijs is meer dan zes keer zo hoog als de budgetoptie.

Wat zijn dan de totale kosten? Zie je het verschil?

Voor de prijs van één hotelwasbeurt kun je bijna een maand lang je kleding laten wassen bij de lokale wasserij.

Als je een lange reis maakt voor je herdenkingsreis of om familie te bezoeken, scheelt dat een enorme hap uit je budget.

De totale kosten op lange termijn: een berekening

Je vraagt je misschien af: wat is de 'total cost of ownership'? Oké, dat klinkt te technisch, maar het gaat erom: wat kost het om drie jaar lang je was te laten doen, inclusief de kosten voor het eventueel kopen van een wasmachine als je dat zelf zou doen?

We gaan uit van een reis van 1 maand per jaar, met 15 kg was per maand.

We vergelijken de lokale wasserij (budget) met de hotelservice (premium). Optie A: Lokale wasserij (3 jaar)
15 kg per maand x €3,00 = €45 per maand.
Per jaar (1 maand reizen): €45.
Over 3 jaar: 3 x €45 = €135.
Dit is een directe kostenpost. Je hebt verder geen rompslomp.

Je geeft je kleding af, je krijgt het terug. Klaar. Optie B: Hotelservice (3 jaar)
15 kg per maand x €20,00 = €300 per maand.
Per jaar (1 maand reizen): €300.
Over 3 jaar: 3 x €300 = €900.
Hierboven komen nog eventuele extra kosten voor speciale behandelingen, zoals het wassen van delicate stoffen of het strijken van formele kleding. Dit loopt al snel op tot €1000 of meer. De vergelijking is duidelijk.

De budgetoptie is over een periode van drie jaar bijna zeven keer goedkoper dan de premium hoteloptie.

Dat is een besparing van €765. Met dat geld kun je een prachtige binnenlandse vlucht boeken van Java naar Sumatra, of een comfortabele late check-out regelen in een historisch hotel in Batavia.

De kwaliteit van de lokale wasserij is voor de meeste kleding (katoen, linnen) prima. Alleen voor zeer delicate stoffen of kostbare kleding is de hoteloptie misschien veiliger. Het vinden van een goede wasserij is onderdeel van het avontuur.

Hoe vind je die perfecte wasserij?

Je hoeft niet ver te zoeken. In elke grotere stad of toeristisch dorp zitten er wel een paar, net zoals je daar ook voor je stroomvoorziening een wereldstekker zult vinden.

De beste manier is om je omgeving te vragen. Vraag bij je guesthouse of hotel: "Di mana tempat cuci kiloan yang bagus?" (Waar zit een goede wasserij per kilo?). Ze weten het meestal direct.

Een andere optie is Google Maps. Zoek op "laundry kiloan" en je krijgt een lijst met opties in de buurt.

Kijk naar de reviews. Als er veel locals tussen zitten die positief zijn, is dat een goed teken.

Sommige wasserijen hebben een eigen website of WhatsApp-nummer. Je kunt vaak zelfs je was ophalen en brengen voor een kleine toeslag (Rp 10.000 - €0,60). Dat is ideaal als je zelf druk bent met familiebezoek of archiefonderzoek.

Als je op een expeditiecruise bent, is de was vaak geregeld via de boot. De kosten hiervoor zijn vaak hoog, vergelijkbaar met een duur hotel. Als je de kans hebt, kun je het beste aan boord alleen het allernoodzakelijkste wassen. De grote wasbeurt kun je het beste aan land doen in een havenstad. Zo bespaar je aanzienlijk op de cruisekosten voor wasdiensten.

Concrete bespaartips voor je was

Wil je nog meer besparen op je waskosten tijdens je reis? Ik heb een paar simpele, effectieve tips voor je.

1. Was zelf de basics: Neem een klein, biologisch afbreekbaar wasmiddeltje mee (zoals een wasbolletje of vloeibaar in een klein flesje). Was je ondergoed en sokken 's avonds in de hotelbadkamer. Dit scheelt al snel een halve kilo was per week. Hang ze over de verwarming of op een handdoekrek; ze zijn meestal 's ochtends droog.
2. Spaar je was op: Wacht niet tot je één shirtje vies hebt. Wacht tot je een volle tas van 3 of 4 kilo hebt. De meeste wasserijen hebben een minimumbedrag of een starttarief. Met een volle tas ben je altijd goedkoper uit per kilo.
3. Combineer met je reisgenoot: Reis je met een partner of vriend? Doe je was samen. 7 kilo wassen is vaak goedkoper per kilo dan twee aparte wasjes van 3,5 kilo. Deel de kosten en de was.
4. Vraag naar een 'seterika' (strijken) apart: Als je je kleding gestreken wilt hebben, vraag dan naar de prijs voor wassen en strijken apart. Soms is het voordeliger om je kleding ongestreken te laten wassen en zelf te strijken (als er een strijkijzer beschikbaar is), of om het strijken per stuk te betalen in plaats van per kilo.
5. Controleer je zakken: Voordat je je kleding inlevert, controleer dan ALLE zakken. Een achtergelaten briefje van het Arsip Nasional of een bonnetje van een leuk restaurant kan de wasbeurt verpesten. Bovendien kan het papierervlekken geven.

Dit zijn de dingen die ik zelf altijd doe. Met deze tips kun je je waskosten laag houden en hoef je je geen zorgen te maken over je garderobe. Zo hou je tijd en geld over voor de dingen die er echt toe doen: het beleven van je reis, het vinden van je wortels en het genieten van al het moois dat Indonesië te bieden heeft. Zorg er wel voor dat je goed voorbereid bent, bijvoorbeeld door te weten wat te doen bij verlies van uw paspoort. Veel plezier!