Menteng: De eerste tuinstad van Jakarta en de woningen van de elite
Stel je voor: je loopt door een straat in Jakarta, maar in plaats van alleen maar beton en files, zie je brede lanen omzoomd door enorme klapperbomen. Aan weerszijden prachtige villa's met rieten daken en diepe veranda's.
Dit is Menteng, de allereerste tuinstad van Jakarta, gebouwd in de jaren twintig van de vorige eeuw. Voor reizigers die geïnteresseerd zijn in de Nederlands-Indische geschiedenis is dit dé plek om de sfeer van weleer nog echt te proeven. Menteng is veel meer dan alleen een chique woonwijk.
Het is een levend historisch archief. Hier wandel je letterlijk door het verleden, langs de huizen van de oude elite en de plekken waar belangrijke geschiedenis is geschreven.
Als je bezig bent met een heritage reis door Java, dan mag een bezoek aan deze wijk niet ontbreken. Het voelt alsof de tijd hier stil heeft gestaan.
Waarom Menteng zo bijzonder is
De betekenis van Menteng zit 'm in het concept. Het was het antwoord op de drukke, ongezonde binnenstad van Batavia.
De planners wilden een 'tuinstad' creëren, een idee dat overgewaaid was uit Engeland. Het doel? Een gezonde, groene woonomgeving voor de hogere ambtenaren en de elite van de toenmalige samenleving. De combinatie van architectuur, groen en ruimte is uniek. Voor ons nu is het een venster naar hoe het leven er destijds uitzag.
Je ziet nog de originele architectuur, de indeling van de straten en de enorme percelen. Het is een stukje cultureel erfgoed dat je niet in een museum vindt, maar gewoon kunt beleven. Je kunt je haast voorstellen hoe het vroeger was: de koetsen die voorrijden, de bedienden die op de veranda staan en de rust die hier heerste, ver weg van de hitte en drukte van het centrum.
De kenmerken van de Menteng-stijl
Als je door Menteng loopt, vallen een paar dingen direct op. Allereerst de enorme bomen.
De Pala-bomen (notenmuskaat) en de Kenari-bomen domineren het straatbeeld en zorgen voor een schaduwrijk, koel microklimaat. Ze staan aan de rand van de trottoirs en geven de wijk een parkachtig karakter. Het is alsof je door een botanische tuin loopt.
De huizen zelf zijn gebouwd in de 'Indische' of 'Nieuw-Gotische' stijl. Denk aan hoge plafonds, grote ramen met luiken, en vooral die enorme veranda's.
"Menteng is een openluchtmuseum van de Indische bouwkunst. Elk huis heeft een eigen verhaal."
Die veranda's waren de 'living' van het huis; een plek om te ontspannen en te ontvangen, beschermd tegen de zon en regen. De meeste huizen staan diep op het perceel, met een forse voortuin en een hoge muur of hek eromheen, voor privacy. De materialen zijn vaak baksteen en stucwerk, in warme tinten. Veel van deze huizen zijn nog steeds in particulier bezit.
Sommige zijn perfect gerenoveerd, andere wachten op een nieuwe eigenaar die de historische charme weet te waarderen. Voor degenen die een rootsreis maken, is het fantastisch om te zien hoe deze architectuur is aangepast aan het tropische klimaat. Het is een praktische en prachtige vorm van bouwen die je ook terugziet in een prachtig gerestaureerd koloniaal kantoorpand, en op andere plekken in voormalig Nederlands-Indië tegenkomt.
Een wandeling door de geschiedenis
De geschiedenis van Menteng begint rond 1912. De toenmalige gouverneur-generaal, A.W.F.
Idenburg, had de visie voor een nieuwe woonwijk. Het plan werd ontworpen door de stedenbouwkundige C.P. Wolff Schoemaker. Het idee was om de elite te verleizen uit het oude centrum, dat toen al te krap en ongezond werd gevonden.
Zo ontstond er een nieuwe, prestigieuze woonwijk. Tijdens de Japanse bezetting in de Tweede Wereldoorlog veranderde er veel.
De Japanse strijdkrachten namen veel van de villa's in beslag. Na de onafhankelijkheid werd Menteng de woonplaats voor de nieuwe Indonesische elite: ministers, generaals en diplomaten.
De oorspronkelijke namen van de straten werden vervangen door Indonesische namen. Zo werd de 'Koningin Wilhelminalaan' de 'Jalan Diponegoro'. Een specifieke locatie die je misschien interesseert is het huis aan de Jalan Cikini Raya 70. Dit was ooit het huis van de bekende arts en schrijver, Tjiook San.
Hij was een van de eerste Indische Chinezen die een prominente rol speelde in de samenleving. Zijn huis is een prachtig voorbeeld van de architectuur uit die tijd. Veel van deze verhalen kom je pas echt tegen als je zelf rondloopt en de details bekijkt.
Praktische tips voor je bezoek
Wil je Menteng ontdekken? Bekijk hier de prijzen van luxe hotels in de wijk Menteng voor een comfortabel verblijf tijdens je erfgoedreis.
Het beste moment om te gaan is in de vroege ochtend, wanneer de zon nog niet te fel is en de temperatuur aangenaam is.
-
Wat je moet weten:
- Vervoer: Huur een privé-auto met chauffeur voor een dag. Dit is comfortabel en veilig. De kosten liggen rond de €40-€50 per dag. Je chauffeur kent de weg en kan je op de interessante plekken wijzen.
- Gids: Overweeg een lokale gids die gespecialiseerd is in de geschiedenis van Batavia. Zij kunnen je verhalen vertellen die je in geen boek vindt. De kosten voor een privégids voor een halve dag zijn ongeveer €30-€50.
- Kleding: Draag lichte, ademende kleding. Een hoed of pet en zonnebrandcrème zijn essentieel. Trek comfortabele schoenen aan, want je zult veel lopen.
- Respect: Sommige huizen zijn privébezit. Blijf op straat of op de openbare trottoirs. Maak foto's, maar wees discreet. Een vriendelijke groet wordt altijd gewaardeerd.
Je kunt dan ook de lokale bewoners zien die hun ontbijt op de veranda nuttigen. Neem zeker water mee, want lopen in de hitte kan vermoeiend zijn. Een bezoek aan Menteng is een ervaring die je meeneemt terug in de tijd.
Het is een stukje Nederlands-Indische geschiedenis dat nog springlevend is. Combineer je bezoek met een wandeling door het nabijgelegen Taman Suropati of een koffiepauze bij een van de historische tentjes in de buurt. Houd er bij het plannen van je route rekening mee dat de afstanden op Java vaak worden onderschat, zodat je je reis naar Java ontspannen compleet maakt.